Esnek metatarsal: Bazı insanlar maymunlar gibi yürüyor

LS_090909_chimp-tools-VS

Yürüdüğümüz zaman ayaklarımız topuk üstünde ayak bileğinden bükülerek kıvrılırlar. Ancak günümüz insanlarından bazılarında kıvrılma ve bükülme sadece bir noktadan ibaret kalmıyor. Araştırmacılar bazı deneklerin kısmen şempanzeler veya ön insansılara benzer şekilde yürüyerek yol aldığını gözlemlediler. Buna dair iki olası açıklama mevcut.

Sürekli tırmanmak zorunda olanların aynı zamanda tırmanmaya dair doğru donanıma da sahip olması gerekir. Şempanzelerin metatarsal kemikleri (tarak kemikleri) bu nedenle özellikle esnektir. Ve iki milyon yıl önce, hala ağaçlarda ikamet eden Australopithecus Sediba gibi ön insansı türler bu anatomik özellikten yararlanmıştır. Yalnız uzun zamanlardan beri orman ve ağaçlıklarda tırmanma turları yapmak insanın günlük hayatında yer almıyor. Araştırmacılar bu nedenle modern insanlarda çift ayak bükebilme yeteneğinin zaman içinde kaybolduğunu düşünüyorlardı.

Boston Üniversitesinden Jeremy DeSilva ve Simone Gill “American Journal of Physical Anthropology” dergisinde (Amerikan Fiziksel Antropoloji Dergisi) yayımladıkları bir çalışmada bazı insanların -bir zamanlar atalarımızın da yapabildiği gibi- orta ayakta yer alan tarak kemiklerini de bükebildiklerini bildirdiler. Yani bazı insanların ayakları sadece topuk üstünde bileklerde değil, diğer başka bir noktada da esneklik gösteriyor. Çoğu insanlarda bundan sorumlu olan eklem, ayak bağ dokusu tarafından esnemeyecek şekilde sert ve dik tutulur. Bu da yürürken güç aktarımını daha verimli hale getirir. Ancak görünüşe göre bu, tüm günümüz insanları için geçerli değil.

şempanze ayak

 

Modern Ayakkabıların Getirdiği bir Kusur mu?

Bilim insanları Boston’daki bir müzede gönüllüler üzerinde bir yıldan fazla gözlem yaptılar. Deneklerin ayaklarını filme alan araştırmacılar aynı zamanda deneklerin sensörler ile donatılmış bir minder üstünde yürümelerine izin verdiler. Analizlerin değerlendirmesine yaklaşık 400 yetişkinin verileri dahil edildi. Araştırmacılar deneklerin yüzde 8’inin tamamıyla esnek veya en azından kısmen esnek orta ayak bileklerine sahip olduğunu ortaya çıkardılar. Bu insanlar ortalama olarak daha yüksek vücut kitle indeksine ve düztabanlı ayaklara sahipler.

DeSilva uzun zamandan beri ön atalarımızın nasıl yürüdükleriyle ilgileniyor. Araştırmacı DeSilva, “Science” dergisinin Nisan sayısında Australopithecus’un muhtemelen kötü bir yürüyücü olduğuna dair haberi yayımlanan araştırma ekibi içinde yer alıyor. Bu yeni keşfin eski ağaç sakinlerinin zamanından kalan evrimsel bir miras olup olmadığı ise araştırmacılar henüz bilinmiyor.

Araştırmacılar orta ayak kemiklerinin esnek yapıya sahip olmasının iki ayak üzerinde dik yürürken güç aktarımını daha verimsiz yaptığını var sayıyorlar. Bu nedenle, ön atalarımız ağaçları terk ederken bu anatomik yapı evrimsel bir dezavantaj teşkil ediyordu. Bilim insanları bu nedenle metatarsal tarak kemiklerinde bir zamanlar mevcut olan esnekliğin o dönem kaybolduğunu ve oldukça kısa bir süre önce insanlarda tekrar ortaya çıktığını tahmin ediyorlar. Buna göre modern ayakkabılar bundan sorumlu.

Buna karşın “New Scientist” dergisi,  İngiltere Liverpool Üniversitesinden araştırmacı Robin Huw Crompton’un bir analizini gösteriyorlar. Bu çalışma ise modern insanlarda esnek metatarsal kemiklerinin DeSilva ve Gill’in gözlemlediklerinden çok daha yaygın olduğunu kanıtlıyor. İngiltereli araştırmacı, Amerikalı meslektaşlarının aksine esnek tarak kemiklerinin daha önceki zamanlardan kalan anatomik bir kalıntı olduğunu ileri sürüyor. Orta ayak kemiklerinin esnek yapıya sahip olması, yürüme esnasında gelişen hız değişiklikleri gibi sorunlarla baş etmede önemli olduğunu ve bunun da bütünüyle evrimsel bir avantaj sunduğunu belirtiyor. Bu da esnek metatarsal yapının insanlarda asla yok olmadığı anlamına geliyor.

Spiegel.de

Reklamlar